Ritthem en GBS spannen samen

De jaarkalender van de Gereformeerde Bijbelstichting (GBS) biedt mij jaarlijks stof tot vermaak. Wanneer ik eind december een zeer nabij familielid in Middelburg bezoek ligt het exemplaar altijd al  op me te wachten. Dan is het ‘raden maar’. De kalender bevat 12 foto’s van bedehuizen. Ik leg mijn hand dan op de bijschriften en probeer te achterhalen welke kerk is afgebeeld. Het resultaat was dit jaar opnieuw een aanslag op mijn ego. Van het dozijn afgebeelde gebouwen wist ik er maar vier thuis te brengen. Eén was er wel heel gemakkelijk: de Mariakerk van Ritthem.

De kalender lag al op me te wachten

Nu moet ik eerst even uitleggen wat de GBS is. Het betreft een in1966 opgerichte organisatie die zich beijvert zich voor handhaving van de Statenvertaling. Dat is de uitgave  die rechtstreeks uit het oorspronkelijke Hebreeuws, Aramees en Grieks werd vertaald in opdracht van de Synode van Dordrecht. Omdat de Staten-Generaal het vertaalwerk betaalde kreeg deze de naam werd gevraagd de vertaling te betalen.

Tot mijn verrassing zag ik de kalender ook in de consistorie van Ritthem hangen. Ouderling-kerkrentmeester Peter Osté vertelde dat de GBS al in de zomer van 2016 langs is geweest voor foto’s. Ze gaan daar dus niet over één nacht ijs en steken er veel voorbereiding in.

Frans Breukelman

Ik kwam er dezer dagen al lezend toevallig achter dat er een wonderlijk verband bestaat tussen de GBS en kerkelijk Ritthem. En dan bedoel ik de Bijbelvertaling van 1951. Het in dat jaar verschenen werk van het NBG werd niet alleen door de GBS te licht bevonden, ook een dominee die aan Ritthem verbonden was brak er de staf over.  Dan gaat het om Frans Hendrik Breukelman (Rotterdam, 1 december 1916 – Amsterdam, 28 juni 1993). Hij deed 21 november 1943 intrede in Ritthem als 42e dominee van de gemeente. Toen het dorp in 1944 onder water kwam te staan deed Breukelman tijdelijk dienst in Veere en verbond zich 11 juni 1948 aan Simonshaven en Biert op Voorne-Putten.

Noord-Bevelands Nieuws- en Advertentieblad 24 mei 1947.

Breukelman bezat een grote kennis van het Hebreeuws. Na het verschijnen van de NBG-Bijbel publiceerde hij op verzoek van professor Miskotte een aantal artikelen in het tijdschrift In de Waagschaal, waarin hij scherpe kritiek uitoefende op het vertaalwerk. Daardoor kreeg hij grote bekendheid als theoloog. Vanaf 1968- tot aan zijn emeritaat werkte hij als wetenschappelijk hoofdmedewerker voor hermeneutiek aan de theologische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Hermeneutiek wil zeggen: de kunst van het interpreteren en begrijpen van teksten.

De GBS heeft vooral aanhang onder de leden van bevindelijke kerken zoals de Gereformeerde Gemeenten. Wat dat betreft is er weinig overeenkomst met Breukelman. Die  kwam uit een vrijzinnig gezin en was een heel onafhankelijke geest. De theoloog behoorde tot de grondleggers van de Amsterdamse school die vooral de nadruk legt op ‘het verhaal ‘in de Bijbel. Klik hier voor levensbeschrijving van Frans Breukelman.

Achterop de foto’s in de kalender staan altijd twee  verhaaltjes, het ene over de afgebeelde kerk en het andere over een predikant die er heeft gediend. Het zal geen verrassing wezen dat de GBS dan steevast kiest voor theologen die dichtbij de eigen denkbeelden stonden. Bij Ritthem is gekozen voor een beschrijving van de zeer rechtszinnige en eveneens zeer geleerde Jacobus Leydekker. Hij deed in april 1678 intrede in Ritthem als tiende dominee van de gemeente. Zijn broer Melchior was misschien nog beroemder. Hij was behalve in de theologie ook gepromoveerd in de medicijnen.

Melchior Leydekker. Wikipedia

Deze Melchior heeft, jawel, zijn sporen achtergelaten op het gebied van Bijbelvertalingen. Van hem verscheen in 1731 een vertaling van het Nieuwe Testament in het Arabisch, gevolgd door die van het Oude Testament in 1773 in dezelfde taal.

En zo levert de GBS-kalender nog heel wat stof tot nadenken op!

, , , , , , ,

Reacties plaatsen is niet mogelijk.